Ration Card KYC Status List केंद्र आणि राज्य सरकारने रेशन वितरण व्यवस्थेत (PDS) पारदर्शकता आणण्यासाठी नवीन नियमावली जाहीर केली आहे. ५ जानेवारी २०२६ रोजीच्या ताज्या माहितीनुसार, आता अशा रेशन कार्डधारकांवर कारवाईची टांगती तलवार आहे जे सरकारी नियमांचे पालन करत नाहीत. यामुळे केवळ अपात्र लोकच योजनेतून बाहेर पडणार नाहीत, तर खऱ्या गरजूंपर्यंत धान्य पोहोचण्यास मदत होणार आहे. खालीलपैकी कोणत्या कारणांमुळे तुमचे रेशन कार्ड बंद होऊ शकते, याची सविस्तर माहिती खाली दिली आहे.
१. सलग ६ महिने रेशन न घेतल्यास कार्ड होणार निष्क्रिय (Inactive) Ration Card KYC Status List
केंद्र सरकारच्या ‘सुधारणा आदेश २०२५’ नुसार, जर एखादा कार्डधारक सलग ६ महिने रेशन दुकानातून धान्य उचलत नसेल, तर त्याचे रेशन कार्ड आपोआप ‘इनअॅक्टिव्ह’ (निष्क्रिय) केले जाईल. सरकारचा असा कयास आहे की, जे लोक सहा महिने धान्य घेत नाहीत, त्यांना कदाचित रेशनची गरज नाही किंवा ते त्या पत्त्यावर राहत नाहीत. अशा कार्डधारकांना अपात्र मानून त्यांचे नाव यादीतून वगळले जाऊ शकते.
२. ई-केवायसी (e-KYC) न केलेल्यांचे धान्य होणार बंद
सरकारने सर्व रेशन कार्डधारकांसाठी ई-केवायसी अनिवार्य केली होती. ३१ डिसेंबर २०२५ ही यासाठी अंतिम मुदत देण्यात आली होती. ज्या कुटुंबातील सदस्यांनी अद्याप रेशन दुकानात जाऊन आपला अंगठा लावून ई-केवायसी पूर्ण केलेली नाही, अशा सदस्यांचे नाव कार्डमधून कमी केले जाईल किंवा संपूर्ण कार्डच बंद केले जाण्याची शक्यता आहे. यामुळे नवीन वर्षात अशा कुटुंबांना मोफत धान्याचा लाभ मिळणार नाही.
३. अपात्र लोकांची ओळख आणि कार्ड रद्द करण्याची मोहीम
सरकारने ‘डिजिटल ट्रॅकिंग’च्या माध्यमातून अपात्र कार्डधारकांची यादी तयार केली आहे. खालील निकषांत बसणाऱ्या लोकांचे रेशन कार्ड बंद होणार आहे:
- चारचाकी वाहन: ज्या कुटुंबाकडे स्वतःची चारचाकी गाडी (ट्रॅक्टर वगळून) आहे.
- वार्षिक उत्पन्न: ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न ठराविक मर्यादेपेक्षा (उदा. २.५ लाख किंवा त्याहून अधिक) जास्त आहे.
- सरकारी नोकरी: कुटुंबातील कोणताही सदस्य सरकारी नोकरीत असेल तर.
- जमीन धारणा: बागायती जमिनीची मर्यादा ओलांडणारे शेतकरी.
- आयकर: जे लोक दरवर्षी आयकर (Income Tax) भरतात.
४. मृत व्यक्ती आणि स्थलांतरित नागरिकांची नावे वगळणार
पडताळणी मोहिमेत असे आढळले आहे की, अनेक मृत व्यक्तींची नावे आजही रेशन कार्डवर आहेत आणि त्यांच्या नावे धान्य उचलले जात आहे. अशा मृत व्यक्तींची नावे आता कायमची काढून टाकली जाणार आहेत. तसेच, एकाच वेळी दोन ठिकाणी रेशन कार्ड असलेल्या लोकांचे एक कार्ड रद्द केले जाणार आहे.
तुमचे रेशन कार्ड वाचवण्यासाठी काय करावे?
जर तुम्ही पात्र असाल आणि तरीही तुमचे कार्ड बंद होण्याची भीती वाटत असेल, तर त्वरित खालील गोष्टी करा:
- तुमच्या रेशन दुकानात जाऊन कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याची ई-केवायसी पूर्ण आहे का, हे तपासा.
- सलग ६ महिने रेशन उचलणे बंद करू नका; किमान अधूनमधून धान्याची उचल करा.
- रेशन कार्डला आधार लिंक असल्याची खात्री करा.